Tìm chỗ cho người chết - chuyện không đơn giản

Cập nhật ngày: 26/04/2013 04:33
Chuyện người sống lo chỗ an nghỉ cho người chết tưởng chừng đơn giản nhưng hoá ra không phải, bởi có khá nhiều ý kiến tranh luận, phản biện.

HTML clipboard

Đại diện Viện Kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn trình bày bản dự thảo

(BTN) - Tại cuộc họp UBND tỉnh diễn ra vào ngày 5.4.2013, đại diện Viện Kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn (thuộc Bộ Xây dựng)- đơn vị tư vấn cho Sở Xây dựng Tây Ninh đã trình bày bản dự thảo Quy hoạch nghĩa trang trên địa bàn tỉnh Tây Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Chuyện người sống lo chỗ an nghỉ cho người chết tưởng chừng đơn giản nhưng hoá ra không phải, bởi có khá nhiều ý kiến tranh luận, phản biện.

ĐỀ xuẤt cỦa nhà tư vẤn

Theo thống kê, hiện nay Tây Ninh có diện tích đất nghĩa trang hơn 689 ha, chiếm 0,17% tổng diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh. Việc quản lý các nghĩa trang giao cho UBND các huyện, xã quản lý theo địa giới hành chính, còn nghĩa trang Công giáo giao cho các giáo xứ quản lý. Các huyện, thị trong tỉnh đã bước đầu quy hoạch nghĩa trang tập trung, tránh tình trạng hình thành các nghĩa trang nhỏ, lẻ ảnh hưởng đến môi trường.

Tuy nhiên, trên thực tế, trong tỉnh vẫn còn nhiều nghĩa trang tự phát (thường gọi nghĩa địa) nằm trong địa bàn thị trấn hoặc xen kẽ trong thôn xóm. Một số nơi như nghĩa trang Bình Minh (Thị xã), Cực lạc Thái Bình (huyện Dương Minh Châu) không bảo đảm khoảng cách với khu dân cư đúng quy định, nên đã gây ô nhiễm môi trường nước xung quanh, nước thải từ nghĩa trang chảy tràn vào kênh, mương nội đồng, làm ảnh hưởng đến đời sống, sức khoẻ người dân. Ở một số nơi, chính quyền địa phương còn buông lỏng việc quản lý, sử dụng đất nghĩa trang dẫn đến tình trạng chôn cất tuỳ tiện, sai quy định hoặc chiếm đất để sẵn đó… Một số nơi khác lại diễn ra tình trạng các hộ gia đình, dòng họ tự khoanh bao, lấn chiếm đất nông nghiệp làm quỹ đất nghĩa trang dự trữ cho dòng họ mình. Nhiều nghĩa trang không có quy hoạch chi tiết, không có tường bao quanh, nhà quản trang, hào thoát nước, kiến trúc không thống nhất dẫn đến tình trạng lãng phí tiền của, mất mỹ quan.

Qua tham khảo hiện trạng và xu thế chung toàn thế giới, phong tục tập quán tại Việt Nam nói chung, tỉnh Tây Ninh nói riêng, Viện Kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn đề xuất với UBND tỉnh về cơ bản giữ nguyên diện tích đất nghĩa trang hiện trạng và tiến tới giảm dần đất nghĩa trang trong toàn tỉnh. Đồng thời tỉnh cần quy tập, di dời mồ mả trong nội thị, các nghĩa trang nhỏ lẻ vào các nghĩa trang tập trung, đóng cửa các nghĩa trang ven đô, cải tạo thành công viên nghĩa trang; xây dựng mỗi đô thị một nghĩa trang, 3 - 4 xã nông thôn một nghĩa trang. Các nghĩa trang quy hoạch mới sẽ có phạm vi phục vụ chung cho các tôn giáo, dân tộc. Việc xây dựng hệ thống hạ tầng cần đồng bộ để phục vụ công tác mai táng, bảo đảm vệ sinh môi trường. Trong tương lai cần chuyển dần từ hình thức mai táng cũ sang hình thức mới, văn minh, hiện đại hơn.    

Vẫn theo đề xuất của Viện Kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn, nên có 2 cách thức an táng tại các nghĩa trang Tây Ninh: địa táng và hoả táng. Trong đó, địa táng gồm 3 hình thức: Hung táng (mai táng thi hài trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó cải táng), cát táng (mai táng hài cốt sau khi cải táng), an táng một lần (chôn cất thi hài vĩnh viễn trong lòng đất). Hoả táng (đốt thi thể bằng lò điện, gas) là hình thức an táng ít gây ô nhiễm môi trường nhất và còn tiết kiệm được diện tích đất, bởi mỗi mộ phần dành cho hài cốt hoả táng chỉ chiếm không gian rất nhỏ (dạng hộc). Có thể bố trí nhiều mộ phần cạnh nhau theo từng lô, từng hàng, từng lớp tạo thành các dạng bức tường lưu tro.

Đối với thị xã Tây Ninh, có thể xây dựng hai nghĩa trang nhân dân. Nghĩa trang thứ nhất có diện tích hơn 40 ha, đặt tại xã Trường Hoà (huyện Hoà Thành), nhằm đáp ứng nhu cầu an táng người chết ở khu vực Thị xã, thị trấn Hoà Thành (huyện Hoà Thành) và xã Chà Là (huyện Dương Minh Châu). Nghĩa trang thứ hai, diện tích 2 ha tại xã Thạnh Tân, phục vụ nhu cầu người dân hai xã Tân Bình và Thạnh Tân.

Riêng nghĩa trang liệt sĩ tại xã Thái Bình (huyện Châu Thành) tiếp tục giữ nguyên hiện trạng, có tôn tạo và chỉnh trang. Các nghĩa trang Bình Minh, Thạnh Tân, Tân Bình, Ninh Sơn, Ninh Thạnh sẽ phải đóng cửa, cải tạo thành khu cây xanh.

Dự thảo trên còn quy hoạch xây dựng nghĩa trang nhân dân mới của huyện Hoà Thành tại ấp Long Yên (xã Long Thành Nam) với diện tích 4 ha, đáp ứng nhu cầu chôn cất của nhân dân các xã Long Thành Trung, Long Thành Nam và Long Thành Bắc. Nghĩa trang các xã Trường Đông, Trường Tây, Hiệp Tân sẽ được mở rộng trên cơ sở nghĩa trang hiện trạng. Các nghĩa trang nhỏ lẻ còn lại sẽ đóng cửa sau khi chôn lấp hết diện tích để cải tạo thành khu cây xanh. Nghĩa trang liệt sĩ của huyện Hoà Thành tại xã Ninh Sơn (Thị xã) giữ nguyên quy mô.

Đối với huyện Dương Minh Châu, sẽ xây dựng mới các nghĩa trang như nghĩa trang Suối Đá, nghĩa trang xã Phan, nghĩa trang Truông Mít, nghĩa trang xã Bến Củi, nghĩa trang Phước Minh. Riêng nghĩa trang Cực lạc Thái Bình (xã Bàu Năng) khoanh vùng tổng diện tích 50 ha, tiến tới đóng cửa và cải tạo thành nghĩa trang công viên. Các nghĩa trang nhỏ lẻ còn lại không mở rộng diện tích, đồng thời cũng tiến dần đến việc đóng cửa.

Các huyện còn lại đều có quy hoạch nghĩa trang mới và xử lý nghĩa trang cũ với hình thức tương tự như 3 huyện, thị nêu trên.

Còn nhiỀu điỀu chưa thỐng nhẤt

Sau khi nghe Viện Kiến trúc, quy hoạch đô thị và nông thôn trình bày dự thảo, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Thu Thuỷ yêu cầu đơn vị tư vấn giải thích cho rõ sự khác biệt giữa 2 khái niệm nghĩa trang và nghĩa địa, bởi trong bản dự thảo dùng các từ này lẫn lộn với nhau. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thảo thống nhất ý kiến giữ nguyên hiện trạng nghĩa trang hiện hữu ở các địa phương nhưng ông không đồng ý xây dựng nghĩa trang liên xã, mà theo ông mỗi xã cần có một nghĩa trang. Nghĩa trang nào không đủ điều kiện môi trường thì thiết kế lại cho đúng.

Ông Nguyễn Hoàng Nam, Phó Văn phòng UBND tỉnh nêu ý kiến: do đặc trưng văn hoá, phong tục, người Chăm cần có nghĩa trang riêng, không chôn cất chung với những dân tộc khác. Vì vậy, quy hoạch nghĩa trang chung cho tất cả các dân tộc là rất khó. Với dân tộc Khmer, người chết thường được hoả táng nhưng trước khi hoả táng, họ phải thực hiện các nghi thức tôn giáo riêng biệt. Như vậy, quy hoạch nghĩa trang chung liệu có ảnh hưởng đến tín ngưỡng tôn giáo của họ? Việc chôn cất tại nghĩa trang Cực lạc Thái Bình đã có từ năm 1926 đến nay mà vẫn chưa lấp đầy diện tích. Thời gian qua, vì muốn cải trang lại, nên nơi này cho tiến hành bốc cốt để chôn lại. Hiện nay, các ngôi mộ có quy cách thống nhất. Nơi đây cũng được người dân quan niệm là vùng “thánh địa”. Không chỉ người trong tỉnh mà nhiều người ở các tỉnh khác cũng có nhu cầu chôn cất người thân tại đây. Nếu đóng cửa nghĩa trang Cực lạc Thái Bình có khả năng gây ảnh hưởng không nhỏ đến tâm tư, tình cảm của người dân. Ông Nam cũng đặt vấn đề: “Thay vì quy hoạch nghĩa trang khác, sao không hướng dẫn Hội thánh Cao Đài làm hệ thống đường giao thông, đèn chiếu sáng và trồng cây xanh trong nghĩa trang Cực lạc Thái Bình?”. Vẫn theo ông Nam, trong dự thảo chưa thấy quy hoạch nghĩa trang cho các xã Mỏ Công, Thạnh Đông, Thạnh Bình, Thạnh Bắc (huyện Tân Biên). Việc quy hoạch nghĩa trang ở xã Tân Hưng phục vụ chung cho cả xã Suối Dây là chưa hợp lý vì khoảng cách khá xa. Tương tự như thế, ở huyện Bến Cầu, nghĩa trang của xã Tiên Thuận dùng chung cho các xã Long Khánh, Long Giang, Long Thuận là không phù hợp. Tương tự, ở huyện Trảng Bàng, nghĩa trang ở xã Bình Thạnh dùng chung cho xã An Tịnh cũng là điều không khả thi. Về việc sử dụng xe chuyên dùng để đưa tang không được thắp nến, thắp hương cũng khó thực hiện, vì như thế không phù hợp với quan niệm, tập quán truyền thống của những người có đạo. Việc quy định giá tiền khi chôn cất trong các nghĩa trang cũng bị ông Nam phản bác. Bởi với các đạo giáo như Hồi giáo Isalam (dân tộc Chăm), đạo Cao Đài từ xưa đến nay chưa từng có việc người dân phải mua đất chôn cất.

Trên địa bàn Thị xã hiện nay vẫn còn những ngôi mộ tạm bợ như thế này (ảnh chụp ngày 20.4 ở nghĩa trang ấp Thạnh Đông, xã Thạnh Tân, Thị xã)

Ông Nguyễn Mạnh Hùng- Giám đốc Sở Kế hoạch - Đầu tư cho rằng: Dự thảo Quy hoạch nghĩa trang trên địa bàn tỉnh Tây Ninh còn có những điều chưa phù hợp. Theo ông, cần làm rõ việc quy hoạch nghĩa trang Thị xã hơn 40 ha ở xã Trường Hoà, bởi nơi đó đã có khu nghĩa trang Sơn Trang Tiên Cảnh, nếu quy hoạch thêm liệu có nhiều quá?

Ông Lâm Tấn Đông- Thường trực HĐND tỉnh nhận định: Quy hoạch đất dành cho nghĩa trang trong toàn tỉnh đến năm 2020 gần 200 ha là tương đối lớn. Vấn đề này có liên quan đến đất nông nghiệp, đất thổ cư của người dân. Giải toả đất của người sống để dành cho người chết là việc không hay lắm.

Không ngưỢc vỚi quy hoẠch đô thỊ

Kết luận hội nghị với vai trò chủ trì cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Huỳnh Văn Quang đề nghị đơn vị tư vấn nghiên cứu thêm vấn đề tôn giáo ở các nghĩa trang. Theo ông, ở khu vực có nhiều tôn giáo có thể lập nghĩa trang riêng. Cần bố trí thêm đối với những xã chưa có quy hoạch nghĩa trang. Quy hoạch nghĩa trang cần phải phù hợp với quy hoạch đô thị và tiêu chí xây dựng nông thôn mới, đồng thời cũng phù hợp với việc sử dụng đất và phong tục tập quán của người dân. Trước mắt, từ nay đến năm 2020, phải xây dựng 1- 2 lò hoả táng tại tỉnh nhà.

ĐẠi Dương

(Lược ghi)